Het alfabet
Het Oezbeekse alfabet - Ўзбек алифбоси - Oʻzbek alifbosi De Oezbeekse taal is in de loop der eeuwen geschreven in verschillende schriften zoals Arabisch, Latijn en Cyrillisch. In Oezbekistan is het Latijnse schrift de officiële schrijftaal, hoewel veel mensen nog steeds met het Cyrillische alfabet schrijven. In de Chinese regio Xinjiang schrijven sommige Oezbeekstaligen in het Cyrillisch, terwijl anderen het Oeigoerse Arabische schrift voor Oezbeeks gebruiken. Oezbeken in Afghanistan schrijven de taal vaak met het Arabische schrift en het Oezbeekse Arabische schrift wordt tegenwoordig ook op sommige scholen in het land onderwezen. Sinds Oezbekistan zich losmaakte van de Sovjet-Unie zijn er plannen om het Cyrillisch definitief in te ruilen voor het Latijnse alfabet. Dit ging echter niet zonder slag of stoot en meerdere voorstellen voor een aangepast Latijns alfabet werden gedaan. Tussen 2021 en 2023 wil de Oezbeekse regering definitief overstappen op het Latijnse alfabet. |
Het Latijnse Oezbeekse alfabet |
|||||
Nr. | Hoofdletter | Kleine letter | Naam | Uitspraak | Opmerkingen |
1 | A | a | aa | a | |
2 | B | b | be | b | |
3 | C | C | tse | tse | Als in tsaar. |
4 | Ç | ç | che | tsje | Als in Ché Guevara. |
5 | D | d | de | d | |
6 | E | e | e | e | |
7 | F | f | ef | f | |
8 | G | g | ge | g | |
9 | Ḡ | ḡ | gʻa | r | Als een Franse R zoals in Paris. |
10 | H | h | ha | h | |
11 | I | i | i | i | |
12 | J | j | je | dzj / zj | Als in Jane of als in garage. |
13 | K | k | ka | k | |
14 | L | l | el | l | |
15 | M | m | em | m | |
16 | N | n | en | n | |
17 | Ng | ng | nge | ng | Als in lang. |
18 | O | o | o | o | |
19 | Ō | ō | oʻ | uh | Als in bus. |
20 | P | p | pe | p | |
21 | Q | q | qa | k | Als een K, maar dieper vanuit de keel. |
22 | R | r | er | r | |
23 | S | s | es | s | |
24 | Ş | ş | sha | sj | Als in shop. |
25 | T | t | te | t | |
26 | U | u | u | oe | Als in voet. |
27 | V | v | vee | v | |
28 | X | x | xa | ch | Als in toch. |
29 | Y | y | ye | j | Als in jarig. |
30 | Z | z | ze |
z | |
31 | ʼ | ʼ | tutuq belgisi | korte pauze | Een glottislag, zoals de korte pauze in beamen. |
Het Cyrillische Oezbeekse alfabet |
||||
Nr. | Hoofdletter | Kleine letter | Uitspraak | Opmerkingen |
1 | А | а | a | |
2 | Б | б | b | |
3 | В | в | v | |
4 | Г | г | g | Niet schrapend, maar zoals in het Duitse gut. |
5 | Ғ | ғ | r | Als een Franse R zoals in Paris. |
6 | Д | д | d | |
7 | Е | е | je | Als in Jelle. |
8 | Ё | ё | jo | Als in York of als in Jordanië. |
9 | Ж | ж | dzj / zj | Als in Jane of als in garage. |
10 | З | з | z | |
11 | И | и | i | Als in zien. |
12 | Й | й | j | Als in mooi. |
13 | К | к | k | |
14 | Қ | қ | k / q | Als een K, maar dieper vanuit de keel. |
15 | Л | л | l | |
16 | М | м | m | |
17 | Н | н | n | |
18 | Нг | нг | ng | Als in lang. |
19 | О | о | o | |
20 | П | п | p | |
21 | Р | р | r | |
22 | С | с | s | |
23 | Т | т | t | |
24 | У | у | oe | Als in voet. |
25 | Ў | ў | uh | Als in bus. |
26 | Ф | ф | f | |
27 | Х | х | ch | Als in voet. |
28 | Ҳ | ҳ | h | |
29 | Ц | ц | ts | Als in tsaar. |
30 | Ч | ч | tsj | Als in Ché Guevara. |
31 | Ш | ш | sj | Als in shop. |
32 | Ъ | ъ | stom | Een glottislag, zoals de korte pauze in beamen. |
33 | Ь | ь | stom | Dient om de voorgaande medeklinker zacht te maken. |
34 | Э | э | e | Een korte e zoals in Emma. |
35 | Ю | ю | joe | Als in de naam Joeri. |
36 | Я | я | ja | Als in jarig of als in Jan. |
2023 Harmen Schoonekamp | Contact | Talennet | Sitemap
"De mens is veroordeeld tot vrijheid.
Njeriu është i dënuar të jetë i lirë.
"